Viêm cầu thận cấp gặp tại mọi lứa tuổi, nếu như không phát hiện và điều trị kịp thời sẽ có không ít biến chứng, thậm chí gây nguy hiểm cho tính mạng người bệnh. Tuy vậy, bệnh có thể phòng tránh được.
Viêm cầu thận cấp do nhiều nguyên do khác nhau, trong đó do nhiễm khuẩn đóng vai trò đáng kể. Viêm cầu thận cấp có liên quan mật thiết với một số vi sinh vật gây bệnh, điển hình là vi khuẩn liên cầu nhóm A (S. pyogenes). Ngoài ra, có thể do tụ cầu (Staphylococcus) hoặc phế cầu (S. pneumoniae) hoặc 1 số virút như: viêm gan b, quai bị, sởi, thủy đậu hoặc do ký sinh trùng (một số nấm gây bệnh, ký sinh trùng sốt rét) nhưng tỉ lệ thấp. Viêm cầu thận cấp cũng có thể do 1 số bệnh về cấu tạo keo như: luput hệ thống, viêm quanh các vi mao mạch hoặc có thể viêm cầu thận cấp do ngộ độc muối kim loại nặng hoặc quá mẫn cảm với 1 số thuốc như: penicilline, sulfamides.
Triệu chứng
Trẻ em mắc viêm cầu thận cấp nhiều hơn người lớn. Bệnh có hiện tượng đột ngột, nhất là vào những tháng nắng nóng thì trẻ dễ bị nhiễm trùng da gây mụn mủ, chốc đầu. Vào mùa lạnh, đánh tráo thời tiết rất dễ bị viêm họng bởi các vi sinh vật. Biểu hiện mệt mỏi, sốt 38 - 390C hoặc đôi lúc sốt nhẹ hơn.
Giai đoạn đầu của viêm cầu thận cấp thì có thể đau vùng thắt lưng 2 bên, rối loạn tiêu hóa, chán ăn, đau bụng, buồn nôn.
Liên cầu nhóm A (S. pyogenes)
Khi bệnh bước sang giai đoạn toàn phát thì xuất hiện phù, khi đầu phù nhẹ ở mặt (thấy nặng mặt, mi mắt phù), sau đó phù dưới da có hiện tượng ở vùng mắt cá chân. Phù trắng, ấn lõm (phù quanh mắt cá, mặt trước xương chày, mu bàn chân) và có đặc điểm là không gây đau. Một số trường hợp nặng có thể xuất hiện phù toàn thân gây tràn dịch màng phổi, màng bụng, phù phổi cấp, phù não. Cần lưu ý là phù trong viêm cầu thận cấp phụ thuộc vào chế độ ăn uống (ăn mặn thì phù nâng cao lên, ăn nhạt thì phù giảm).
Song song với phù là đái ít cả vào số lần đi tiểu, cả về số lượng nước tiểu và có hiện tượng sớm (nước tiểu chỉ đạt được 500 - 600ml/24giờ). Có thể gây nên thiểu niệu (nước tiểu dưới 500ml/24giờ) hoặc vô niệu (nước tiểu dưới 100ml/24giờ). Nước tiểu có màu sẫm, nếu như nặng thì có màu đỏ nhạt như nước rửa thịt do nước tiểu có hồng cầu được gọi là đái máu. Đái máu xảy ra trong vài tuần đầu của bệnh. Khi nhìn thấy nước tiểu màu đó thì được gọi là đái máu đại thể (mắt thường nhìn thấy nước tiểu màu đỏ), sau đó chỉ đái máu vi thể (chỉ xác định được bằng kỹ thuật soi cặn nước tiểu bằng kính hiển vi quang học). Đái máu vi thể có thể xảy ra trong 1 thời gian dài (khoảng từ 3 - 6 tháng).
Khi nghi ngờ viêm cầu thận cấp ngoài các triệu chứng lâm sàng thì không thể không xét nghiệm nước tiểu để đánh mức giá về sự có mặt của hồng cầu, protein, trụ niệu (chuyển hóa protien dở dang), trụ hạt (do tế bào viêm từ cầu thận bị bong ra và đi qua ống thận). Xét nghiệm công thức máu có thể thấy giảm số lượng hồng cầu do đái máu, thấy bạch cầu tăng, đặc biệt bạch cầu đa nhân trung tính, tốc độ lắng máu nâng cao và phản ứng protein C (CRP) dương tính. Xét nghiệm sinh hóa máu thấy urê, creatinin tăng, trong khi đó protid máu giảm. Nếu viêm cầu thận cấp do vi khuẩn liên cầu nhóm A thì hàm lượng kháng thể kháng streptolysin O tăng (ASLO). Trong trường hợp thật cần thiết thì có thể sinh thiết thận.
Biến chứng nguy hiểm
Viêm cầu thận cấp có thể khỏi hoàn toàn từ 90 - 95%, ví dụ phát hiện và điều trị sớm, tuy nhiên, nếu như không phát hiện và điều trị kịp thời có thể gây ra biến chứng. Sau một thời gian, có thể xuất hiện tăng huyết áp (cả tối đa, cả tối thiểu), hiểm nguy nhất là nâng cao huyết áp 1 cách đột ngột có thể gây biến chứng đột quỵ. Biến chứng hiểm nguy nhất trong giai đoạn viêm cầu thận cấp là suy thận cấp, suy tim cấp hoặc suy tim gây phù phổi cấp. Suy thận cấp gây thiểu niệu hoặc vô niệu. Suy tim cấp gây khó thở, tím tái, gan to, tĩnh mạch cổ nổi. Phù phổi cấp diễn ra tại giai đoạn muộn. Viêm cầu thận cấp cũng có thể gây phù não cấp hay bệnh não huyết áp cao, biểu hiện nhức đầu, buồn nôn, nôn, chóng mặt, mờ mắt và có thể co giật toàn thân, hôn mê…
Nguyên tắc phòng và điều trị
Vừa điều trị căn nguyên nhiễm khuẩn bằng kháng sinh vừa điều trị triệu chứng (sốt, phù, nâng cao huyết áp…). Để phòng bệnh, cần phát hiện sớm và điều trị triệt để các bệnh nhiễm trùng ở mũi, họng và các bệnh mụn nhọt, chốc đầu, nhất là là do vi khuẩn liên cầu nhóm A (S. pyogenes) gây ra. Cần vệ sinh hàng ngày họng miệng bằng cách súc họng sau lúc ăn, trước lúc đi ngủ và sau khi ngủ dậy. Vệ sinh thân thể bằng hình thức tắm rửa sạch sẽ hàng ngày tránh để xảy ra mắc bệnh mụn, nhọt, chốc đầu.
Mùa lạnh cần giữ ấm cổ, không uống nước lạnh quá. Trẻ em lúc bị viêm họng mà nghi ngờ do liên cầu nhóm A cần được điều trị tích cực, triệt để. Đặc biệt, khi phản ứng ASLO định lượng dương tính, cần phải tư vấn của bác sĩ để được tiêm phòng kháng sinh penicillin chậm theo quy định (liều lượng bao nhiêu và trong thời gian bao lâu). Đối với các trường hợp sau khi đã được điều trị khỏi bệnh viêm cầu thận cấp thì theo định kỳ nên được khám bệnh để kiểm tra các chức năng của thận.
PGS.TS. BÙI KHẮC HẬU
 Quốc hội chất vấn các thành viên Chính phủ: Nóng khiếu nại liên quan đến đời sống dân sinh |  6 mẹo cần nhớ khi dạy trẻ vào vấn đề tiền bạc |  Xoa bóp cải thiện sức khỏe cho phụ nữ có thai (kỳ 2) |
0 nhận xét:
Đăng nhận xét